Met de invoering van de wetswijziging burgerschap in 2021 zijn scholen verplicht om een burgerschapsplan op te stellen. In dit burgerschapsplan staan de waarden vrijheid, gelijkheid en solidariteit voorop. SLO geeft verschillende kerndoelen voor scholen voor het toepassen van burgerschapsonderwijs (SLO). Deze kerndoelen bieden scholen echter geen concrete handvatten voor de wijze waarop zij burgerschapsonderwijs in de klas kunnen inzetten. Om deze reden heb ik literatuuronderzoek gedaan naar hoe burgerschapsonderwijs toegepast kan worden in het basisonderwijs, waarover ik graag deel van conclusies hieronder deel.
Hetgeen waar scholen, wat betreft burgerschapsonderwijs, momenteel tegenaan lopen is de onduidelijke en brede definitie van burgerschap. Burgerschap wordt breed geïnterpreteerd door scholen. SLO heeft verschillende definities opgesteld voor kerndoelen in burgerschap. Het voornaamste probleem bij het implementeren van burgerschapsonderwijs op basisscholen is dat de definities van burgerschap in de SLO zeer breed en veelomvattend geformuleerd zijn. Daardoor blijkt het voor basisscholen lastig om burgerschapsvaardigheden concreet en doelgericht in het onderwijs te integreren (Slijkhuis et al.). Door burgerschapsonderwijs concreet te maken, kan het beter in de lessen worden toegepast, waardoor het burgerschapsonderwijs verbeterd kan worden.
Naar aanleiding van het uitgevoerde literatuuronderzoek kan worden gesteld dat dans, als vorm van bewegend leren, kan bijdragen aan de ontwikkeling van burgerschapscompetenties bij leerlingen in het primair onderwijs. Daarom ben ik dan ook van mening dat, indien mogelijk, dans als middel ingezet moet worden om burgerschapsonderwijs in het PO te versterken.
Mullender-Wijnsma en collega’s tonen aan dat bewegend leren een positief effect heeft op betrokkenheid, motivatie en prestatie. Mits er rekening gehouden wordt met de belastbaarheid van het werkgeheugen. De effecten van bewegend leren zijn ook op lange termijn zichtbaar.
Dans kan bijdragen aan het versterken van burgerschapsonderwijs doordat verschillende elementen van burgerschapsonderwijs in een dansles geïntegreerd kunnen worden. Door betrokkenheid en groepsgevoel in een dansles te stimuleren wordt in de dansles aandacht gegeven aan democratische participatie. Verder draagt dans bij aan de sociaal-emotionele ontwikkeling van de leerlingen, wat sociaal burgerschap stimuleert. Daarnaast kan dans bijdragen aan persoonsvorming. Dit omdat dans de leerlingen een gevoel van verantwoordelijkheid kan geven. Tot slot kunnen danslessen bijdragen aan het burgerschapsaspect sociaal-maatschappelijk handelen, omdat danslessen inclusiviteit kunnen stimuleren.
Een dansles kan dus als een soort microsamenleving gezien worden, waar leerlingen met burgerschap kunnen experimenteren en zich in burgerschap kunnen ontwikkelen. Hierdoor kan dans, als vorm van bewegend leren, bijdragen aan de ontwikkeling van burgerschapscompetenties bij leerlingen in het primair onderwijs.